Con chưa có sách, phụ huynh đành xoay xở từng trang một
Năm học 2026–2027 đã bắt đầu, nhưng theo báo Công dân & Khuyến học (ngày 12/09/2026), tình trạng thiếu sách giáo khoa vẫn xảy ra cục bộ tại một số địa phương. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các địa phương rà soát, tổng hợp nhu cầu để bảo đảm cung ứng đủ sách cho học sinh; Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng đề nghị các Sở Giáo dục và Đào tạo rà soát cụ thể số học sinh còn thiếu từng đầu sách. Nói cách khác, sách sẽ được bổ sung — nhưng trong vài ngày, thậm chí vài tuần chờ đợi, con bạn vẫn phải học bài mới mỗi ngày.
Cách mà rất nhiều phụ huynh chọn là photo hoặc chụp lại vài trang để con học tạm. Cách làm này có thể chấp nhận được, nhưng chỉ trong một phạm vi rất hẹp, và ranh giới đó được pháp luật vẽ khá rõ: sách giáo khoa là tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả, nên không phải cứ "photo để cho con học" là mặc nhiên được miễn trừ.
Bài viết này không hướng dẫn bạn số hóa cả cuốn sách. Nó giải quyết đúng một việc nhỏ: chụp vài trang con đang cần, gom lại thành một file PDF gọn để gửi cho con xem hoặc in ra vài tờ, rồi xóa đi khi sách chính thức đã có. Nếu bạn muốn làm ngay, công cụ Ảnh sang PDF của CHUYENPDF.VN chạy hoàn toàn trên trình duyệt, không cần cài đặt cũng không cần đăng nhập.
Ranh giới pháp lý: phụ huynh được phép đến đâu?
Theo bài viết trên Công dân & Khuyến học, Luật Sở hữu trí tuệ quy định một số trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép và không phải trả tiền bản quyền. Cụ thể:
- Điểm a khoản 1 Điều 25 cho phép cá nhân tự sao chép một bản để nghiên cứu khoa học, học tập của cá nhân, không nhằm mục đích thương mại. Tuy nhiên, chính quy định này nêu rõ ngoại lệ không áp dụng khi việc sao chép được thực hiện bằng thiết bị sao chép.
- Với hành vi photocopy, điểm b khoản 1 Điều 25 cho phép sao chép hợp lý một phần tác phẩm bằng thiết bị sao chép để phục vụ học tập của cá nhân, không nhằm mục đích thương mại.
- Điều 25 Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định việc sao chép hợp lý không quá một bản một phần tác phẩm. Với tác phẩm chữ viết như sách, các hướng dẫn pháp lý hiện hành xác định giới hạn này ở mức không quá 10% tổng số trang.
- Việc scan toàn bộ sách giáo khoa rồi chia sẻ trên nhóm phụ huynh, mạng xã hội hoặc các nền tảng trực tuyến không thể mặc nhiên xem là sử dụng cho mục đích cá nhân.
Bài báo cũng nhấn mạnh một điểm rất đáng lưu ý: pháp luật hiện hành không đặt quyền tiếp cận sách học tập và quyền tác giả ở hai phía đối lập. Trong thời gian chờ sách được bổ sung, phụ huynh được khuyến nghị ưu tiên mượn sách từ nhà trường, thư viện hoặc người thân, đồng thời sử dụng các nguồn học liệu được cung cấp hợp pháp; nếu cần sao chép, nên giới hạn trong phạm vi pháp luật cho phép, tránh photocopy, in hoặc phát tán toàn bộ sách như một bản thay thế cho sách chính thức.
📌 Bài viết này tóm tắt thông tin báo chí để bạn nắm ranh giới chung, không phải tư vấn pháp lý. Trường hợp cụ thể (số lượng trang, mục đích sử dụng, cách chia sẻ) vẫn là yếu tố quyết định.
Trước khi bấm chụp: ba việc nên làm, một việc tuyệt đối không
Nên làm trước:
- Hỏi giáo viên chủ nhiệm hoặc thư viện trường — rất nhiều trường có bản mềm hoặc đường link bài học theo tuần trong lúc chờ sách.
- Mượn sách của anh chị khóa trên, của bạn cùng lớp, hoặc mượn tại thư viện địa phương để chụp đúng bản chính thức.
- Chỉ chụp đúng phần con đang học: vài trang của một bài, không phải cả chương, càng không phải cả cuốn.
Không nên làm: scan hoặc photocopy nguyên cuốn sách rồi gửi vào nhóm lớp, nhóm phụ huynh, đăng lên mạng xã hội hay rao bán. Đây là vùng mà Luật Sở hữu trí tuệ không cho phép, và cũng là cách nhanh nhất biến một việc làm tử tế thành vi phạm.
Bước 1: Chụp ảnh trang sách bằng điện thoại cho rõ nét
Đặt cuốn sách lên mặt phẳng, vuốt phẳng gáy sách bằng một tay (hoặc nhờ người giữ), rồi chụp vuông góc từ phía trên. Ánh sáng nên lấy từ hai bên thay vì để bóng điện thoại phủ lên trang sách. Chụp theo đúng thứ tự trang — vì thứ tự ảnh sẽ trở thành thứ tự trang trong file PDF. Chụp thêm cả trang bìa hoặc đầu bài để con bạn biết đó là sách gì, bài số mấy.
💡 Mẹo: nếu lỡ chụp xiên hoặc ngược, đừng chụp lại từ đầu. Cứ tạo PDF xong rồi dùng Xoay PDF để xoay từng trang cho đúng chiều, rất nhanh.
Bước 2: Gom các ảnh đã chụp thành 1 file PDF
Mở công cụ Ảnh sang PDF trên điện thoại hoặc máy tính. Chọn tất cả ảnh JPG, PNG hoặc WebP vừa chụp — mỗi ảnh sẽ thành một trang PDF. Ở danh sách Ảnh đã chọn, bạn có thể chỉnh lại thứ tự bằng hai nút Di chuyển ảnh lên trước và Di chuyển ảnh ra sau, hoặc bấm Xóa ảnh nếu tấm nào chụp hỏng (có nút Xóa tất cả để làm lại).
Phần Cài đặt PDF có hai lựa chọn đáng chú ý:
- Kích thước trang: chọn
A4(210 x 297 mm) nếu bạn định in ra giấy; chọnTự động(theo kích thước ảnh) nếu chỉ gửi cho con xem trên điện thoại hoặc máy tính bảng. - Chất lượng:
Cao(chất lượng tốt nhất) khi cần chữ thật rõ nét để con đọc bài;Trung bình(cân bằng) cho file vừa đủ dùng;Thấp(file nhỏ hơn) khi bạn chỉ cần gửi thật nhanh qua Zalo.
Sau đó bấm Tạo PDF (n ảnh), đợi dòng Đang tạo PDF... chạy hết, màn hình sẽ hiện Tạo PDF thành công! kèm dung lượng file — bấm Tải PDF xuống để lưu về máy. Muốn làm lại từ đầu thì dùng nút Chuyển đổi file khác.
Điểm yên tâm: toàn bộ quá trình diễn ra ngay trên trình duyệt của bạn, ảnh chụp không được tải lên máy chủ.
Bước 3: Nếu bạn đã có nhiều file PDF rời, ghép lại làm một
Nhiều phụ huynh chụp theo từng buổi, nên sau vài ngày sẽ có một đống file: Toán tuần 1, Tiếng Việt tuần 1, Khoa học bài 2… Để con không phải mở năm sáu file, hãy gom lại bằng công cụ Ghép PDF: kéo thả các file vào khung tải lên, dùng Di chuyển lên / Di chuyển xuống để sắp đúng thứ tự môn và bài, rồi bấm Ghép n file PDF. Khi thấy dòng Ghép PDF thành công!, bấm Tải file đã ghép.
Đặt tên file theo cấu trúc dễ tìm, ví dụ Toan3-Tuan1-Trang12-14.pdf. Con bạn sẽ tìm đúng bài trong vài giây thay vì lục từng file.
Bước 4: Nén gọn trước khi gửi qua Zalo
Zalo và Gmail đều giới hạn file đính kèm tối đa 25MB. Ảnh chụp sách bằng điện thoại ngày nay rất nặng, nên gom khoảng mười mấy trang là bạn đã chạm trần. Cách xử lý: mở Nén PDF, công cụ sẽ tự phân tích loại file. Nếu đó là bản scan, bạn sẽ thấy dòng nhắc PDF này là bản scan, nén sẽ xử lý theo hình ảnh. Vui lòng chọn mức nén phù hợp. — khi đó hãy chọn mạnh hơn một chút ở mục Chọn mức nén, bấm Nén PDF và đợi Nén PDF thành công!.
Màn hình sẽ báo Kích thước giảm X% để bạn biết nén được bao nhiêu. Nếu vẫn chưa đủ nhỏ, thử mức chất lượng thấp hơn; ngược lại, nếu công cụ báo file chủ yếu là ảnh đã nén sẵn hoặc dạng vector, dung lượng gần như không giảm thêm — lúc đó hãy Tách PDF bớt những trang không cần thiết rồi nén lại, hiệu quả hơn nhiều so với cố nén nguyên file.
Bước 5: Khi con cần chép lại hoặc tìm kiếm nhanh
Có những bài con cần gõ lại đề bài hoặc một đoạn văn để làm bài tập. Thay vì bắt con đánh máy từng dòng, bạn có thể dùng OCR PDF để nhận dạng tiếng Việt từ trang đã chụp. Riêng công cụ này có cách xử lý khác: riêng OCR gửi hình ảnh qua kết nối mã hóa, không lưu trên máy chủ; kết quả nhận dạng chỉ nằm trong bộ nhớ đệm tạm thời và hết hạn sau tối đa 5 phút (không thể truy cập lại) để phục vụ việc thử lại — vì vậy chỉ nên dùng với những trang bạn thực sự cần chuyển thành văn bản.
Tự kiểm nhanh trước khi bấm chụp: ba câu hỏi
- Mình chụp bao nhiêu? Vài trang trong một bài — được xem là sao chép hợp lý một phần. Nguyên cuốn sách — không.
- Mình dùng cho ai? Chỉ cho con mình học tạm trong lúc chờ sách. Gửi vào nhóm lớp, nhóm phụ huynh hay đăng lên mạng xã hội — không còn là sử dụng cá nhân.
- Mình giữ bao lâu? Chỉ trong thời gian chờ sách được bổ sung. Sách chính thức đã đến tay con, hãy xóa file đi và dùng sách thật.
Đó cũng là tinh thần của khuyến nghị từ Công dân & Khuyến học: ưu tiên mượn sách từ nhà trường, thư viện hoặc người thân, dùng nguồn học liệu hợp pháp, và chỉ sao chép trong phạm vi pháp luật cho phép.
Câu hỏi thường gặp
Chụp vài trang sách giáo khoa thành PDF cho con học có vi phạm bản quyền không?
Không phải mọi trường hợp đều vi phạm. Theo điểm b khoản 1 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ và Điều 25 Nghị định 17/2023/NĐ-CP, việc sao chép hợp lý một phần tác phẩm bằng thiết bị sao chép để phục vụ học tập của cá nhân, không nhằm mục đích thương mại, được xem là ngoại lệ; với sách, giới hạn được xác định ở mức không quá 10% tổng số trang. Tuy nhiên, ngoại lệ này không áp dụng với việc sao chép nguyên cuốn bằng thiết bị sao chép.
Scan nguyên cuốn sách giáo khoa rồi gửi vào nhóm phụ huynh có được không?
Không. Cùng một bài viết nêu rõ: việc scan toàn bộ sách rồi chia sẻ trên nhóm phụ huynh, mạng xã hội hoặc nền tảng trực tuyến không thể mặc nhiên xem là sử dụng cho mục đích cá nhân. Bạn nên gửi riêng cho con mình một vài trang đang cần, và xóa file khi sách chính thức đã có.
Gửi file PDF bài học qua Zalo bị giới hạn bao nhiêu MB?
Zalo và Gmail đều giới hạn file đính kèm tối đa 25MB. Nếu file PDF chụp từ sách vượt mức này, hãy nén lại bằng Nén PDF hoặc tách bớt trang trước khi gửi.
Ảnh chụp sách của tôi có bị lưu trên máy chủ không?
Với Ảnh sang PDF, Ghép PDF và Nén PDF, toàn bộ quá trình xử lý diễn ra ngay trên trình duyệt của bạn, ảnh không rời khỏi thiết bị. Riêng OCR có cơ chế khác và đã được nêu rõ ở Bước 5.
File PDF vẫn nặng sau khi nén, phải làm sao?
Bản scan chủ yếu là hình ảnh nên mức giảm có thể không đáng kể. Bạn hãy thử mức nén mạnh hơn, hoặc tách bớt những trang chưa cần rồi nén lại. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần giảm chất lượng ảnh khi tạo PDF từ đầu (chọn mức Thấp — file nhỏ hơn) là đủ gửi ngay qua Zalo.
Kết luận
Thiếu sách giáo khoa cục bộ đầu năm học là chuyện không ai muốn, và việc phụ huynh chụp vài trang cho con học tạm là một giải pháp tình thế dễ hiểu. Chỉ cần nhớ ba điều: chụp một phần nhỏ, dùng cho con mình, và xóa đi khi sách đã có — bạn vừa giúp con không đứt quãng việc học, vừa tôn trọng quyền của người làm sách.
Chụp xong thì gom lại ngay cho gọn: thử Ảnh sang PDF — chọn nhiều ảnh, sắp đúng thứ tự, bấm Tạo PDF và tải về trong vài giây, ảnh của bạn không rời khỏi thiết bị.